In het merendeel van de wereld staat hij bekend als PH. Een designicoon, vereeuwigd door zijn baanbrekende systeem met drie lampenkappen, de System PH. Maar voor Mads Wille is hij gewoon 'overgrootvader Poul'.
Louis Poulsen ontmoette Mads voor een gesprek over erfgoed en geschiedenis, en over de waarden van PH als nalatenschap voor de wereld.
"Pas relatief laat besefte ik dat mijn overgrootvader een beroemdheid was. Mijn moeder en overgrootmoeder spraken niet over hem als een wereldberoemde man. Ze noemden hem gewoon 'Poul'. Hij overleed kort voor mijn geboorte, dus in mijn kinderjaren waren ze op een bepaalde manier nog steeds bezig met het verwerken van het verdriet om het verlies van hem. Niettemin was zijn aanwezigheid altijd heel voelbaar. Zijn schilderijen en lampen vulden al onze huizen. Hij was dus letterlijk een natuurlijk deel van onze binnenwereld.
De lampen hebben voor mij in de loop der tijd beduidend meer betekenis gekregen, vooral de stukken die ik van mijn moeder heb geërfd. Natuurlijk denk ik aan haar, en dus ook aan hem, telkens wanneer ik ze zie."
De PH-familie is altijd een beetje onder de radar gebleven. Pas kort geleden begon Mads te praten over zijn overgrootvader.
"Jarenlang heb ik er niet veel over gesproken.
Deels omdat het niet iets was waar wij ons als familie voor op de borst kloppen, maar ook omdat hij zo'n grote factor is in ons gedeelde nationale culturele erfgoed dat de meeste Denen er al een band mee hebben.
Ik noem hem dus alleen als in een omgeving waar dat zinvol is, anders kan het al snel gebeuren dat de avond alleen nog om hem draait."
De ontwerpen van PH zijn iconisch en bezitten een diepgewortelde historische waarde. Maar voor Mads symboliseren ze een gevoel van verantwoordelijkheid.
"Het is duidelijk dat opgroeien met PH als mijn overgrootvader heel bijzonders voor mij is, maar niet op de manier zoals mensen denken.
Ik zag hoe mijn moeder dezelfde waarden deelde als hij. Volgens mij heeft dat mij een gevoel van verantwoordelijkheid bijgebracht. Binnen onze familie was het belangrijk om vast te houden aan die waarden, om op dezelfde manier in de wereld te staan.
Waarschijnlijk is dat net zozeer een onderdeel van PH’s nalatenschap als zijn ontwerpen."
PH heeft veel facetten: de ontwerper van licht, de architect, de cultuurcriticus, de tijdschriftenschrijver, de uitvinder, het speelse kind, de workaholic.
Maar er is één verhaal dat voor Mads meer betekent dan elk ander.
"Het verhaal dat de grootste indruk op mij heeft gemaakt, is het verhaal over PH als 'vrijheidsstrijder'. Ik herinner me nog dat de volwassenen veel over de oorlog praatten. Die zat toen nog heel fris in het hoofd van de mensen.
Tijdens de oorlog bekritiseerde PH openlijk de bezettingsmachten, en hij slaagde erin om dat een hele tijd zo te houden, totdat hij op een dag een samenzwering ontdekte om hem te laten doden. Dus vluchtte hij met zijn vrouw Inger naar Zweden in een kleine roeiboot – samen met Arne Jacobsen en zijn vrouw. Toen ze na de bevrijding terugkeerden naar Denemarken, begon hij de wraakcampagne van de verzetsbeweging tegen de 'Duitse meisjes' te bekritiseren, zoals die genoemd werden. Hij werd daarvoor echt gehaat en gepest – maar het deed hem weinig en hij bleef gewoon schrijven.
Het verhaal eindigt met de man die hem op een zekere dag moest ombrengen. Hij klopte aan zijn deur en zei: 'Het was mijn opdracht'. Hij verontschuldigde zich. Voor mij is dat het heel symbolisch: hoe PH was, zo standvastig in zijn morele overtuigingen, zo inspirerend en overtuigend – tegenover iedereen."
Ondanks de vele facetten waarvoor PH al beroemd is, is er één bijzonder aspect van hem dat Mads ons ook wil inprenten.
"Ik zou willen dat meer mensen wisten dat hij een passie voor vliegers had, want dat zegt boekdelen over wie hij was.
Hij was dol op het bouwen van vliegers en publiceerde er een geweldig boek over. Net zo belangrijk was echter dat hij voor vrij spel en vrije gedachten pleitte – ongeacht of iemand 5 of 95 jaar is. Alles kwam voort uit een passie. Die bleef altijd onveranderd, of hij nu vliegers bouwde, kronieken schreef of verlichting creëerde.
Ik denk dat de wereld een stuk beter zou zijn als we allemaal die benadering zouden kiezen."
